Zondag 29 maart opent in Grafisch Atelier Hilversum de verkoopexpositie Nawoord, met prenten in hoogdruk van Herma Steur.

Herma Steur (1926 - 2020) werkte in diverse grafische technieken waaronder ets, lithografie en boekdruk. Ze was een zeer begenadigd tekenaar met een scherp oog en expressieve lijn. Vanaf 1987 werkte ze in haar atelier & woonhuis in ’s-Graveland aan een grote hoeveelheid prenten in diverse stijlen en thema’s.

De expositie Nawoord presenteert een selectie uit de werken in hoogdruk. Op haar geliefde Eickhoff pers drukte ze prenten van haar eigen teksten, maakte speelse composities met lijnen en verkende de ruimtelijkheid van het abstracte platte vlak. Het getoonde werk is dan ook langs die drie thema’s gegroepeerd:

woorden - gedrukte teksten in diverse formaten. Van luide schreeuw tot verstilde mijmering, van olijke opsomming tot fel protest, van intense hartekreet tot ode aan de letters zelf.

lijnenspel - het typografisch materiaal werd ook gebruikt voor abstracte composities met lijnen. Te zien zijn onder andere kleine geometrische verkenningen in het vierkant en kleurrijke en gelaagde arrangementen op groter formaat.

poëtische ruimte - in grote kleurrijke vlakken wordt de essentie van het verbeelden van ruimte tot uitdrukking gebracht.

De opening is op zondag 29 maart, van 14 tot 17 uur. Voor liefhebbers en verzamelaars is er een voorvertoning met mogelijkheid tot aankoop op zaterdag 28 maart, van 15 tot 18 uur. Tijdens opening en voorvertoning zal naast het geëxposeerde werk ook veel extra werk beschikbaar zijn. Dochter Petra Steur is bij beide momenten aanwezig. Graag een bericht aan info@gahilversum.nl indien u naar de voorvertoning komt.

De expositie is te zien tot en met zondag 17 mei. Openingstijden: op werkdagen tussen 14 en 17 uur of op afspraak. Ook tijdens de finissage op 17 mei zal meer werk ter inzage en aankoop beschikbaar zijn.

Grafisch Atelier Hilversum Noorderweg 96b 1221AB Hilversum info@gahilversum.nl

Mijn Print & Play studenten zijn zeer getalenteerd.

1. Klik de link

2. Kom uit op share.joinmastodon.org waar je:

   • Wat je wil delen kunt schrijven of aanpassen
   • De eerste keer aangeeft wat je mastodon handle is zodat je naar de bijbehorende server, vooruit, instance, doorgestuurd kunt worden.

3. Inderdaad wordt doorgestuurd naar het berichtformulier op die eigen server alwaar je op ‘Post’ kunt duwen.

Wat er niet bijverteld wordt is dat wanneer je in stap 2a wil aanpassen, dat er dan al iets ingevuld moet staan. Zal wel te vanzelfsprekend zijn voor de ontwikkelaar-mindset.

Deze blog hier draait op hugo, een static site generator, etc. blablabla. Anyway, ik heb daar in een template de kale share-to-mastodon link omgeprutst naar een link die meteen de titel van de blog post en de URL ervan meegeeft.

Dit is de ‘kale’ link:

<a href="https://share.joinmastodon.org/#text=" target="_blank" rel="noopener">Share on Mastodon</a>

Je ziet dat er achter #text= niets gebeurt.

Willen we wel.

Daarvoor gaan we in het template voor een enkele blog post (of een partial template die daarin aangeroepen wordt) daar wat dingen bij zetten, namelijk:

• de titel van de post,
• dan een dubbele punt en een spatie
• en dan de URL naar de post

De hugo-specifieke uitwerking

Ik heb onderstaande toegevoegd aan de posts_single_info.html partial template:

<a href="https://share.joinmastodon.org/#text={{- with .Params.title }}{{.}}{{- end }}:%20{{ .Permalink }}" target="_blank" rel="noopener" class="mastodon">{{ i18n "shareMastodon" }}</a>

{{- with .Params.title }}{{.}}{{- end }} Is voor de titel.

:%20 Is voor de dubbele punt plus spatie.

{{ .Permalink }} Is voor de volledige URL naar de post.

Je kunt dit testen met de ‘Deel dit op Mastodon’ link hieronder.

Ik wou er voor de rest geen gewoonte van maken hoor, dit soort posts, maar doe er evt. uw voordeel mee.

Februari is zines-maand in het grafisch atelier. Je eigen publicatie samenstellen, ontwerpen en produceren is een heel eigen soort van genoegen. Selecties maken, thema’s vinden en de pagina’s ontwerpen, het roept opties en ideeën voor nieuw werk op.

Zo vormen een paar oudere blogposts het startpunt voor een reeks prenten met als vertrekpunt de vraag hoe de partituur voor een visueel stuk eruit zou kunnen zien. De eerste van deze experimenten was dan weer op tijd klaar om nog opgenomen te worden in de nieuwe zine Bildung 5. Zine, de partituur en twee uitvoeringen ervan zijn nu te zien op de tentoonstelling Volume #8 in Grafisch Atelier Hilversum.

Grafische technieken zoals ets, zeefdruk en boekdruk zijn ontwikkeld als manieren om er sneller, meer van te kunnen maken. Natuurlijk opende dat tegelijkertijd ook nieuwe terreinen voor artistieke ontwikkeling. Nieuwe technieken, nieuwe beeldtaal, nieuw soort werk. Maar toch: de eigenschap oplage komt vooral voort uit praktisch-economische overwegingen.

Inmiddels zijn veel van deze oplageproductietechnieken lang en breed achterhaald door verregaande mechanisering en meer recentelijk digitalisering. Technieken die in hun tijd gelijk stonden aan massaproductie zijn ingehaald door nog veel snellere moderner alternatieven. Wat economisch snel was, is nu traag ambachtelijk geworden.

Punt is, daarmee zijn die oudere oplage-technieken juist meer geschikt geworden voor het ontwikkelen van de eigen beeldende praktijk.

De oplage is nog steeds een essentieel gegeven van de werkwijze. Door dat aspect niet uit te stellen totdat het beeld ‘af’ is, maar het drukken onderdeel te maken van de concept- en beeldontwikkeling, wordt het beeldend onderzoek tot een zelf-documenterend proces. Door op tussentijdse (proef)drukken te reflecteren dienen mogelijke aanpassingen, toevoegingen, correcties en alternatieven zich aan.

Gebruik de mogelijkheid om er meerdere afdrukken van te maken niet (meteen) voor het produceren van een identieke oplage, maar voor het genereren van opties. Een waaier aan mogelijkheden waarbinnen, door reflectie en beslissingen over de volgende iteratie, een eigen route uitgezet kan worden. Een spoor waar zowel impliciete als expliciete beslissingen in terug te lezen zijn.

Hoe leerzaam.

Maak onderscheid tussen synchroniseren, backuppen en archiveren.

Synchroniseer zodat je op bijv. laptop en telefoon met dezelfde bestanden kunt werken. Dit wil je liefst zo real-time en continu mogelijk. Continue syncen naar de cloud is dus alleen maar een backup van de meest recente versie van de dingen. Da’s alvast een prima start.

Wat is je huidige strategie voor backups?

• wil je een bestaande workflow vervangen?
• of moet je eigenlijk nog beginnen?

Waar te beginnen?

Toevallig kwam ik vorige week deze discussie op Mastodon tegen: https://hachyderm.io/@inthehands/116014381467032802:

What’s your laptop/desktop backup recommendation for general public, not-highly-technical people who don’t have extreme security needs and just want not to lose their family photos etc? Maybe it’s just “use the cloud drive,” but…OneDrive seems to cause a lot of problems? or does it?

Met zowaar wat stellig maar ook praktisch advies tussen alle nerdy betweterigheid:

Cloud backups

Backuppen bestaat dus vooral ook uit het bewaren van eerdere versies. Screenshot van Filen legt het aardig uit:

Online cloud backup aanbieders in Europa

Het lastige is dat al deze tools meestal met meer dan alleen backup functionaliteiten opgetuigd worden: notities, agenda’s, media spelers. Lastig omdat er dan snel overlap ontstaat met andere tools die je ook al gebruikt. Een manier om te beginnen is om dat allemaal te negeren en onderstaande diensten echt alleen als backup tools te gebruiken.

• filen.io - Duits. Focus op bestanden heen en weer. Maar doet ook notes, contacts, chats. Voordelig.
• jottacloud - Noors. Servers op duurzame energie. Mac en Win desktop apps, geen Linux app.
• icedrive - UK-based (Gibraltar), met Linux app.
• pCloud - Zwitsers, data center in Luxemburg (of Texas), met Linux app. Van dit lijstje lijkt deze de minste extra toeters en bellen te bieden.

Bovenstaand lijstje grotendeels via.

1 backup is geen backup…

De 3-2-1 back-upregel is een beproefde strategie voor gegevensbescherming. Het beveelt aan om drie kopieën van je data te bewaren, opgeslagen op twee verschillende soorten media, met één kopie op een externe locatie.

Nextcloud, de alleskunner

Ben je wel benieuwd naar extra features en zoek je naast online opslag vooral ook een vervanger van office/docs tools, kijk dan eens naar Nextcloud.

Ook begonnen als bestands-sync/share tool. Inmiddels een complete toolset voor online samenwerking. Wordt al sinds 2019 in diverse EU-landen ingezet op (regionaal) regeringsniveau. Is een alleskunner, met als je wil ook office-tools (documenten, spreadsheets, presentaties), agenda, email, fotos, taken, contacten, vergaderruimtes reserveren… en meer. Dit alles al dan niet gedeeld met anderen. Een Europees alternatief voor Microsoft Office online en Google docs/drive etc.

Nextcloud is de naam van de tool, wordt door vele (hosting)partijen aangeboden. Bijvoorbeeld:

• In Nederland, voor individu en familie: https://thegood.cloud/). Wil je met een grotere club, vereniging of bedrijf over, dan betaal je daar per gebruiker, per maand.
• Duits hostingbedrijf Hetzner biedt ook Nextcloud aan onder de naam Storage Share. Daar moet je meer zelf inregelen, maar is het aantal gebruiker-accounts dat je aan mag maken onbeperkt. 1 TB opslag vanaf 5 euro per maand, 5TB voor €15,- per maand.
• Idem onbeperkt kan ook via pikapods.com. Pikapods biedt een uitgebreid portfolio aan open source applicaties die je relatief eenvoudig kunt installeren en tegen gunstige tarieven kunt gebruiken. Ideale manier om dingen uit te proberen als je niet vies bent van een beetje prutsen.

Archiveren

Archiveren vooral te beschouwen als je backups voor de laaaaange termijn bewaren. Heb ik geen ervaring mee, ook niet voor mezelf ingeregeld dus. Trefwoord: ‘object storage’. Zie https://european-alternatives.eu/alternative-to/amazon-s3. Je hebt je zaakjes al aardig geregeld eer je hier aan toe bent.

Ja maar, the cloud is toch gewoon iemand anders z’n computer?

(dit is voor gevorderden!)

Europees, niet Big-Tech, duurzaam: prima. Maar je data staat dan nog steeds ergens op andermans computer.

Als je wil synchroniseren en backuppen naar een ander eigen machine, dan is SyncThing een goede optie. Is wel flink stuk geavanceerder en dus geen antwoord op de vraag wat een niet-nerd zou moeten doen. Want:

• Goed je strategie uitdenken
• SyncThing doet wat de naam zegt. Het synchroniseert. Backups moet je daarachter dus nog steeds zelf inregelen
• Kosten: je zult zelf die tweede, derde machine moeten hebben en inrichten. Dat kunnen oude laptopjes zijn, maar ze moeten in ieder geval allemaal dezelfde opslagcapaciteit hebben.
• Je blijft er zelf verantwoordelijk voor om de boel draaiende te houden.

Terug naar het begin

Belangrijkste is om een start te maken.

Open een account bij een van de genoemde aanbieders hierboven en koppel die aan een belangrijk mapje op je computer. Gaat dat goed, dan zet je daar steeds weer een mapje bij. Totdat je eigenlijk toch wel je hele Dropbox over hebt gezet.

Check wanneer je dropbox abonnement wordt verlengd en bepaal of je al klaar bent om op te zeggen.

Wil je ook aan de slag? Doe mee met de Print & Play workshop sessies in Grafisch Atelier Hilversum.

Eerder dit jaar maakte ik deze prent van een torenvalk (man).

2025 is het jaar van de torenvalk. Kenniscentrum Sovon telt en onderzoekt dit jaar het wel en wee van deze karakteristieke jager. 10% van de opbrengst uit verkoop van de torenvalk dit jaar doneer ik aan Sovon om hun belangrijke werk te ondersteunen.

Voor de snelle beslisser

Ik heb hier twee ingelijste torenvalken staan. Eentje in een mat aluminium lijst (zoals hierboven), de ander in een licht eikenhouten lijst (zie hieronder). Beiden 30 × 40 cm, beiden voorzien van ontspiegeld museumglas. In de houten lijst zitten aan de achterkant kleine schroefgaten want zo hangen ze werk op in galeries in Engeland.

Deze lijsten kosten normaliter rond de 60 à 80 euro. De prijs van een prent is (dit jaar nog) €275,-. Deze twee mogen weg voor €300,- per stuk. Kant en klaar cadeau, inclusief verzending. Stuur een mailtje als je toe wil slaan.

In deze prent komt vrijwel alles wat ik de afgelopen jaren geleerd heb over drukken met LEGO® samen. Kleurverlopen, nieuwe vormen door overlappende combinaties, afwijkende diagonalen. En nieuw dit keer: een kleur- en vormpatroon dat ik expliciet kon vormgeven. Ik schreef er eerder al wat over. Op de site van People of Print staat ook een uitgebreid artikel over deze prent.

De torenvalk was eerder dit jaar al te zien op twee exposities in London: The Natural Eye in Mall Galleries en International Original Printmaking Exhibition in Bankside Gallery

Tot eind januari ook nog te bewonderen als onderdeel van Print International in Ty Pawb te Wrexham, en dat is in Wales.

Ik ben beniewd welke vogelsoort volgend jaar extra aandacht krijgt!

Mijn Print & Play studenten zijn zeer getalenteerd. Nog 1 plekje beschikbaar voor de sessies van december.

Zin om ook iets te proberen? Doe mee met de Print & Play workshop sessies in Grafisch Atelier Hilversum.

Tot zaterdag :-)

Telkens wanneer ik GAH bezoek, geeft jullie werk me vreugde en inspiratie. Ik moedig je aan!

Ongekende kwaliteit, passie en vakmanschap komen hier samen.

De methode is van een hoog niveau, zeer innovatief en inspirerend; een aanvulling in de veelzijdigheid van het NL ontwerp

Peace by piece

Het motief voor deze prent onstond tijdens het ontwerpen van de Turkse tortel. Zodanig interessant om tot een zelfstandige prent uitgewerkt te worden. En zo geschiedde. Deze prent is verkrijgbaar als onderdeel van de crowdfunding campagne voor De Hilversumse Methode.

QUNZ Elementa poster van Martijn

Another print specifically made to support the crowdfunding campaign is this typographic poster made by my brother in art Martijn van der Blom. He’s been developing the QUNZ font-family for years now. This handprinted poster shows the lowercase letters of the QUNZ Elementa.

Zie je aanstaande zaterdag?

Curious to learn more about The Hilversum Method? Come by this Saturday at our Open Lab.

Martijn en Roy werken aan een tweede boek over drukken met LEGO®: De Hilversumse Methode. Dit keer leggen ze wel uit hoe we het doen :-)

Tijdens dit Open Lab op zaterdag 29 november krijg je een kijkje achter de schermen van het maakproces van deze bijzondere publicatie.

Een terugkerend gegeven in ons onderzoek naar de mogelijkheden van deze techniek zijn de dinosauriërs. Dino’s spreken tot de verbeelding met hun extreme vormen. Lange staarten, dikke koppen, uitsteeksels op vreemde plekken, daar valt qua vormgeving veel lol aan te beleven. Daar zullen we tijdens dit open lab dan ook vooral mee bezig zijn. Kom kijken!

En als je wil, kan je ook zelf een dino kaart komen drukken.

Presentatie over De Hilversumse Methode

Om 15:00 start er een presentatie met meer tekst en uitleg over deze unieke manier van ontwerpen en drukken.

Ontmoet de kunstenaars in hun natuurlijke leefomgeving! Ze mogen gevoerd worden!

Vrije inloop van elf tot vier op zaterdag 29 november aan de Noorderweg 96b.

Komend weekend in de Johanneskerk in Laren:

KUNSTKERSTMARKT

Een kerk vol kunst waar je de echt mooie cadeaus voor de feestdagen kunt vinden.

As. zaterdag en zondag, van 12 tot 17 uur. Gratis toegang.

Welkom!

Afgelopen vrijdag was ik bij de opening van deze tentoonstelling van prentkunst in Wrexham, Wales. Te zien is een diverse maar kwalitatief hoogstaande selectie prenten uit grafische werkplaatsen en collectieven uit het Verenigd Koninkrijk. Vergezeld van Printing in Dutch, een selectie werk dat gemaakt werd in Nederlandse ateliers.

Veel dank aan Printing in Dutch curator Ed Catley voor de uitnodiging om hieraan mee te doen.

Printing in Dutch is nu te zien in:

Print International
08.11.2025 - 24.01.2026
Ty Pawb, Wales

We maken ons tweede boek over drukken met LEGO® zetsels.

De eerste is Print & Play. De kunst van LEGO letterpress, met een bloemlezing van werk van Martijn en mij.

Sinds die tijd krijgen we regelmatig vragen over hoe we dat allemaal doen. En dat gaan uit de doeken doen in De Hilversumse Methode. We leggen het technische hoe uit, filosoferen wat over het waarom, en nodigen je uit om ook de lol van deze unieke manier van ontwerpen, bouwen en drukken te ontdekken.

Dus, bekijk het eens, en steun dit project als je kunt. Dankjewel!

Komend weekend is het weer Drukkunstbeurs in de Prodentfabriek in Amersfoort. Kom ook! Want:

1. Meer dan 100 stands! Met allerhande handgemaakt drukwerk. Van vrolijk en kleurrijk tot plechtig en sober. De lijst met deelnemers vind je hier.
2. Gratis toegang! Dat scheelt weer, kun je op de beurs zelf net wat meer aanschaffen :)
3. Twee dagen! Kun je zaterdag niet, kom je toch lekker op zondag.
4. Centraal gelegen. Korte wandeling vanaf station Amersfoort: De Prodentfabriek, Oude Fabrieksstraat 20, 3812 NR Amersfoort.
5. Dino’s! We lanceren op de beurs de crowdfunding campagne voor ons tweede boek over LEGO® letterpress. Steun het project, krijg een dino-prent.
6. Volop inspiratie. Van al dat moois krijg je gegarandeerd zin om zelf ook weer wat te gaan maken. Ook de basismaterialen zoals papier, inkt en gereedschappen zijn er te vinden.
7. Handgemaakt! Niks te AI, maar liefdevol handwerk op de menselijke maat.
8. Workshops aldaar. Droge naald, cyanotypie, lino, collage en meer.
9. Posters! Bekijk voorbeelden van wat er zoal gemaakt kan worden met de lettercollectie van Grafisch Atelier Hilversum.
10. Kortingsbon! Kom langs bij de stand van datzelfde Grafisch Atelier Hilversum voor 20% korting op je kunstaankoop op de open dag daar, op 9 november.
11. Torenvalk! 2025 is het jaar van de torenvalk. 10% van de opbrengst van m’n torenvalkprent doneer ik aan Sovon, het kenniscentrum voor vogels in Nederland. Ik neem een ingelijst examplaar mee.
12. Gratis verzending. Als je op de beurs een vogelprent bij me aanschaft.

Zie je daar!

Boekdruk met houten letters is de hoofdmoot voor de tweede sessie van de Print & Play workshop. De relatief grote houten letters vooral in te zetten als vormen. De monoprints uit de eerste sessie bieden interessante vertrekpunten om meer lagen aan toe te voegen.

Krijg je er ook al zo’n zin in? Doe mee met de Print & Play workshop sessies in Grafisch Atelier Hilversum.

Op het moment bezig met deze poster, dewelke in twee drukgangen gedrukt moet worden want niet genoeg letters ‘c’ en ‘t’ beschikbaar om alle vier woorden in één keer te zetten.

De technische uitdaging in deze is om een drukvorm te bouwen waarin de twee woorden als geheel zodanig verplaats kunnen worden dat ze op precies de juiste plek komen te staan.

Na wat passen en meten, en correcties daarop na het drukken van tests, heb ik de tekst op een aardige plek binnen het drukvel staan.

Nog wel wat gelijk te stellen. Aan die LA combinatie valt niets te doen, maar IN, NNE en NE kunnen nog wel een streepje lucht extra gebruiken lijkt me. En die wat gare O vervangen.

Er zit ook een TA combinatie in die normaliter extra veel tussenruimte oplevert. Ik had al een ingezaagde T in gebruik toen ik me bedacht van wacht eens, dat is waarschijnlijk omdat… En ja hoor, er was ook een ingezaagde A, precies zodanig dat de TA combinatie compacter gezet kan worden:

Kan natuurlijk niet exposeren in een locatie genaamd Ontwerpfabriekje en dan geen ontwerpstappen laten zien.

The 2025 International Original Print Exhibition, an open submission exhibition established by the Royal Society of Painter-Printmakers which celebrates the best in all types of contemporary printmaking.

De Torenvalk en Blauwborst prenten zijn te zien in deze groepsexpositie in de Bankside Gallery in Londen.

Te zien van 6 tot 16 november 2025.

The Natural Eye, the annual exhibition of the Society of Wildlife Artists, showcases the very best of fine art inspired by the natural world.

Twee van m’n recente vogelprenten zullen te zien zijn in deze groepstentoonstelling in Mall Galleries in centraal Londen: Blauwborst en Torenvalk.

De expositie is van 16 t/m 25 oktober 2025, elke dag geopend tussen 10 en 5.

Hier is tentoonstellings-website.

Mijn Print & Play deelnemers zijn zeer getalenteerd.

Monoprint is de techniek voor de eerste sessie, met de nadruk op experiment in snelle iteraties.

Hier is de tweede sessie

Zin om ook iets te proberen? Doe mee met de Print & Play workshop sessies in Grafisch Atelier Hilversum.

Grafisch Atelier Hilversum heeft de afgelopen jaren een bijzondere collectie houten letters opgebouwd. Van echt grote joekels van koeienletters, via medium sized schreefloze werkpaarden tot elegante jugendstil exemplaren op hanteerbaar formaat.

Maar van lang niet elke polis (de verzameling letters, cijfers, leestekens etc. van één lettertype) weten we al goed wat de staat en conditie is. Is de polis compleet? Zijn er letters beschadigd? Moet er wat schoongemaakt worden?

Op de donderdagavond ben ik bezig met de houten letters van Grafisch Atelier Hilversum. Letterproeven drukken (ABC - xyz), werkplaats verder inrichten, materieel en materiaal sorteren, etc.

Heb je zin om op donderdagavond daar wat bij te helpen? Dan ben je van harte welkom. De insteek is om in alle rust toch lekker productief bezig te zijn. Er is veel materiaal dat doorgenomen moet worden. Stap voor stap brengen we de boel in kaart.

Lijkt dat je wat? Op donderdagavond, tussen half acht en tien uur ben in hier mee bezig aan de Noorderweg 96b in Hilversum. Ik zoek twee mensen die hier, liefst wat vaker dan soms bij willen helpen. Natuurlijk weet je dat al niet van tevoren, dus neem contact op en we spreken een keer vrijblijvend af, op donderdagavond.

Het doet mij genoegen u mee te kunnen delen dat een aantal van mijn prenten deel uitmaken van het Printing in Dutch onderdeel van de Print International tentoonstelling in Tŷ Pawb in Wrexham, Wales.

Met werk van:

• East London Printmakers
• Constructure
• Red Plate Press
• Regional Print Centre
• Spike Print Studio

De tentoonstelling is te zien van 8 november tot 24 januari 2026.

Ik heb hier 25 originele prenten voor de eerste 25 bezoekers van de opening aanstaande vrijdag. Ik hoop je daar te zien!

Zondag 28 september: ontdek de vormentaal van straatafval

Er ligt van alles op de grond. Al die resten, omhulsels, verpakkingsmaterialen, papiertjes, onderdelen en wat al niet meer: het is een wereld aan vormen.

Ook over wat nu afval is, is ooit nagedacht. Er is vorm aan gegeven.

Raap er een paar op en neem ze mee naar het Ontwerpfabriekje op 28 september en we maken er een afdruk van. Leg er een paar bij elkaar en er ontstaat een interessante compositie.

In deze workshop maken we gebruik van de monoprint-techniek om een afdruk te maken van gevonden materiaal. De gevonden vormen worden ingeïnkt en daarna met een kleine pers afgedrukt. Er ontstaan verrassende vormen, structuren en beelden. Afgedankte resten komen weer tot leven.

Praktisch

• Datum en tijd: Zondag 28 september, 15.00 - 16:30 uur
• Locatie: Het Ontwerpfabriekje, van Riebeeckweg 2, Hilversum
• Max. 8 deelnemers VOLGEBOEKT. Stuur email als je op de wachtlijst wil.
• Kosten €15,-

Voorbereiden

Ga je vormen verzamelen?

• Let erop dat het materiaal dun en vlak moet zijn om gedrukt te kunnen worden.
• Focus op materiaal dat niet (veel) groter dan een ansichtkaart (10x15cm), we werken op klein formaat papier.

Naast een aantal recente vogelprenten zijn er ook prenten uit de nieuwe serie Street Spirits te zien. Deze prenten zijn gemaakt met op straat gevonden materialen. In verschillende combinaties bij elkaar gebracht komen afgedankte vormen zo weer tot leven.

Programma

Opening

Vrijdag 5 september, 17.00 - 19.00

Vogelprenten volgens de Hilversumse Methode

Zondag 14 september, 15.00 - 16.30

Presentatie over de vogelprenten en de Hilversumse Methode voor LEGO Letterpress.

VOLGEBOEKT: Workshop monoprint met gevonden vormen

Zondag 28 september, 15.00 - 16.30

Afval in de herkansing: drukken met gevonden vormen. Raap er een paar op en neem ze mee naar het Ontwerpfabriekje op 28 september en we maken er een afdruk van.

Meer info en aanmelden

Zondag 19 oktober finnisage, 14.00 - 17.00 uur.

U bent bij deze vriendelijk uitgenodigd om bij de opening op 5 september aanwezig te zijn. Voor meer info, bezichtiging op andere tijden of anderszins, neem contact op.

Locatie

Het Ontwerpfabriekje, van Riebeeckweg 2, Hilversum.

Nieuwe prent! Zeer karakteristiek vogeltje die baardman. Het is de acrobaat in het riet. Had altijd al een te lange staart voor het formaat van de 50 vogels serie. Toen dus niet, nu dus wel. U ziet, een treffende naam, Baardman, want hij heeft een snor… Maar die naam was waarschijnlijk al vergeven.

De complexiteit zat deze keer in de vleugelpartij. Ik wilde graag een keer de deels overlappende vleugelpunten weergeven. Die, samen met de kleuren en tekening in de vleugel hadden nogal wat studies nodig. En zo kwam ik dit keer uit op twaalf drukgangen.

Afmetingen: 17 x 24cm, oplage: 35 exemplaren. Prijs: €125,-. Bestel jouwes hier.

De praktische kant van de Torenvalk verkoopactie i.s.m. Sovon.

In het kort: er is geen webshop. Mocht je een prent willen kopen dan stuur je een email met je gegevens en ik mail je een factuur die je online kunt betalen. Zodra de betaling gedaan is gaat de prent, verzekerd, op de post.

Graag vermelden:

• Welke prent (op grijs of wit papier)
• Adresgegevens voor op de factuur
• Verzendadres als dat afwijkt van factuuradres

De prent is gedrukt in een gelimiteerde oplage van 25 (grijs) en 30 (wit) exemplaren. Dat wil zeggen dat er geen nieuwe exemplaren van dit ontwerp bijgemaakt zullen worden. Op is op. Hier lees je meer over het ontwerpproces van deze prent.

De prijs van een Torenvalk-prent is alleen in 2025 nog €275,-, daarna gaat de prijs omhoog.

Dus: stuur een email en laat me weten welke prent je wil aanschaffen!

Groetjes, Roy

Voorwaarden

• De prijs is exclusief verzendkosten.
• De prent wordt geleverd in een passe-partout van 30 x 40 cm.
• De prent wordt geleverd zonder lijst.
• De actie loopt tot en met 31 december 2025.

Dank voor je steun!

De torenvalk is ’s Neerlands vogel van het jaar 2025. Het is nog steeds een van de meest geziene roofvogels in Nederland. Maar ook de torenvalk heeft het steeds moeilijker in een verschralend landschap.

De torenvalk is muizeneter bij uitstek. Z’n manier van jagen is daarbij dé karakteristiek: een meter of tien, vijftien boven de grond, fladder-hangend in de lucht, biddend, aan het speuren naar prooi.

Roofvogels zijn van kinds af aan al extra favoriete vogels. De stoere ingebouwde fronsende blik, machtig felgele klauwen, dat bijna harnas-achtige stukje geel rond het neusgat (cera genaamd heb ik zojuist opgezocht). En stel je hun uitzicht eens voor. Hoog in de lucht, traag cirkelend en zwevend op vleugels met, belangrijk weetje, een zekere spanwijdte.

En dus stonden roofvogels stonden ook al een tijdje op de verlanglijst om in LEGO letterpress uit te werken. Er zit een vroege buizerd in de 50 vogels serie, een havik en een steenuil, maar de focus lag daar toch vooral op de kleinere zangvogels. Die lieten zich beter portretteren binnen het gestelde kleine formaat.

Hoe karakteristiek dat bidden in de lucht ook is, de torenvalk in die houding weergeven zag ik nog even niet zitten! De vleugels staan onder vreemde hoeken, in sterk verkort perspectief, met vooral de minder krachtig gekleurde onderkanten zichtbaar. Moeilijk.

Nee, dan liever zo weergegeven dat die tekening van zwarte vlekjes op de roodbruine rug bij het mannetje duidelijk te zien is. (Het vrouwtje is ook echt heel mooi hoor!)

Dat motief voor die zwarte vlekjes werd een drukvorm die van zichzelf al een interessant grafisch beeld opleverde. Ik drukte die daarom ook als zelfstandige prent een aantal keer af.

De Torenvalk prent

Ik heb twee oplages gedrukt:

• 25 exemplaren op wit papier, 638 grams Saunders Waterford
• 25 exemplaren op een warm grijs papier, 160 grams Canson Mi-Teintes

De afmetingen zijn 30,5 bij 23 centimeter.

Prijs: €275,-. Dat is inclusief passe-partout, exclusief lijst.

Koop een prent, steun het onderzoek

Ik doneer tien procent van de opbrengst uit verkoop van deze prent aan Sovon om hun belangrijke werk te steunen. Meer daarover lees je hier.

Wil je een prent kopen? Hier lees je hoe dat werkt.

Ontwerpnotities

De vraag was hoe anders het zou zijn om op groter formaat te werken. Biedt dat meer vrijheid? Wordt er meer mogelijk? Gaat er misschien ook iets verloren?

In de laatste paar prenten van 50 vogels had ik een manier gevonden om elementen onder andere hoeken dan 0, 54 of 90 graden te zetten. Die extra mogelijkheden kwamen al snel van pas in de vormgeving van de boom- en torenvalk. Ze hebben grotere vleugels, die schuin en spits eindigen. De staart moest ook onder een afwijkende hoek staan voor een evenwichtige houding.

In de laatste paar prenten van 50 vogels had ik een manier gevonden om elementen onder andere hoeken dan 0, 54 of 90 graden te zetten. Die extra mogelijkheden kwamen al snel van pas in de vormgeving van de boom- en torenvalk. Ze hebben grotere vlegues, die schuin en spits eindigen. De staart moest ook onder een afwijkende hoek staan voor een evenwichtige houding.

De grotere afmetingen samen met die afwijkende hoeken maakten het ontwerproces flink wat bewerkelijker. De juiste vormen vinden en de onderlinge proporties goed afgstemd krijgen had veel testprints nodig. En ook die eerste testprints voor de globale vorm hadden al snel meerdere drukvormen nodig, juist vanwege die afwijkend schuine elementen in de zetsels. Want, zoals altijd: waar de vormen overlappen kan het niet tegelijkertijd gedrukt zijn.

De grotere afmetingen bieden ook meer ruimte voor detaillering. Maar die ruimtes lieten zich niet per se heel vanzelfsprekend invullen. Ik had opeens anderhalve diktes nodig, of cirkels liefst in een tussenmaat die niet beschikbaar is.

De mate en manier van stilering die ik had ontwikkeld binnen 50 vogels liet zich niet 1 op 1 doortrekken naar dit grotere formaat. Duidelijk een kwestie van werken op een andere resolutie.

Wil je een prent kopen? Hier lees je hoe dat werkt.

2025-10-30: Een uitgebreide versie van dit artikel is te vinden op de People of Print blog.

• De nummers 1 zijn allemaal ingelijst. Zo is er een complete serie die geëxposeerd kan worden.
• Alle nummers 3 zitten samen in een luxe doos. Voor wie de complete serie zou willen hebben, dat kan dus ook nog.

Gelimiteerde edities zijn dat: gelimiteerd. Op dit moment zijn dit de prenten waarvan er nog maar één of twee beschikbaar zijn. Op is op:

De ijsvogel is een speciaal geval, daar heb ik er niet twintig maar vijftig van gedrukt. Er zijn er nog vier van over:

Mocht je interesse hebben, neem contact op. Hier vind je meer info over hoe te bestellen.

Coccothraustes coccothraustes – Hawfinch – Kernbeißer – Gros-bec casse-noyaux, 2023

Je vraagt je af hoe het kan dattie niet voorover kiepert met zo’n enorme snavel.

Bij alle ontwerpen is het belangrijk dat de pootjes zo onder het lichaam staan dat de vogel in evenwicht is. Dat evenwicht komt hier vooral door het gekozen aanzicht. In drie-kwart op de rug gezien. Dat soort asymmetrie is een extra ontwerpuitdaging, maar goed we zijn bijna bij de finish en we gaan het er niet makkelijker op maken natuurlijk.

Dat perspectief koos ik om, naast die snavel, ook de bijzondere grote slagpennen in de vleugels te laten zien. Een aantal van die veren loopt uit in een soort krul. Ook die wilde ik in beeld brengen.

Dat alles, plus het complexe kleurenpalet maakten de appelvink tot een van de moeilijkste prenten. Het werd thuis een werkwoord: papa gaat weer appelvinken.

Dit is een kleine voorpublicatie uit het boek met de werktitel 50 vogels, een vrij groot project door Roy Scholten. Met daarin alle vijftig prenten op ware grootte gereproduceerd, voorzien van achtergronden, beweegredenen, flaters, voorlopers, opvolgers en veelvuldig geklaag over hoeveel werk het wel niet was!

Volg de ontwikkelingen en hoor het als eerste wanneer het boek verkrijgbaar is: Volg de ontwikkelingen en hoor het als eerste wanneer het boek verkrijgbaar is: ontvang de gratis nieuwsbrief. Dankjewel!

Denk photoshop lagen en maskers, maar dan analoog en fysiek. Inmiddels moet ik de zetsels (lagen) nummeren om het overzicht te houden.

Zodra het allemaal op z’n plek staat heb ik vormen gebouwd die ik van tevoren niet had kunnen verzinnen.

Dat je er jezelf mee kunt blijven verrassen is een van de echt fijne dingen aan grafiek.

Verander delen in publiceren en content in werk: niet content delen maar je werk publiceren.

Ja, zo serieus mag je dat nemen. Dus: waar publiceer je je werk?

Mede mogelijk gemaakt door:

• “Expertise doesn’t scale. It sharpens. It concentrates.” – Joan Westenberg
• The World of Rare Books – An Evening with Dr. Paul Dijstelberge in The Amsterdam Antiquarian Bookstore.

Op de dag van de uitvaart lag er een dood pimpelmeesje op de grond. Precies voor die deur waardoor papa zijn huis voor de allerlaatste keer zou verlaten.

Small things vanwege zijn lijfspreuk. Alstie weer eens wat te enthousiast of net niet handig gedaan had: Ach ja, kleine dingen hou je toch.

Een paar jaar geleden waren we met z’n allen aan het werk in het atelier. Familie-uitje met pap, mam, broer + vrouw en ons vieren. Papa zette en drukte z’n motto met houten letters. En afgelopen maart werd het zijn rouwkaart.

De prent van de pimpelmees maken is zowel verwerking als manier om de draad weer op te pakken. Het was goed om weer te drukken. Bezig in de werkplaats. Ik heb er dertig gedrukt en doneer 10% van de opbrengst aan de oncologie afdeling van het Radboud UMC.

Cedric Ceulemans vraagt zich af wat het inhoudt om van je kunst te kunnen leven. Dus organiseert hij bijeenkomsten met kunstenaars die dat lukt en daar over willen vertellen: Art for a Living. Ik had de eer het spits af te bijten.

Ik nam de titel van het programma als kapstok voor mijn presentatie, hieronder de samenvatting!

Art

Waarin ik vertelde over wat prentkunst is, wat ik daarmee maak, met de 50 vogels en het boek als de meest succesvolle projecten tot nu toe.

For

Een kort stukje over waarom ik doe wat ik doe. Een systeemdenker met een fascinatie voor de vele manieren waarop vele kleintjes samen een grote vormen.

De vraag is dan of je zelf al wel duidelijk genoeg weet waarom je doet wat je doet, maakt wat je maakt. Luister daarom naar de wijze woorden van Dolly Parton: “Find out who you are. Then do it on purpose.”

Living

Als je ervan wil kunnen leven moet je geld verdienen. Alleen het ding maken is dan niet genoeg. Je moet mensen ook laten weten dat je het ding gemaakt hebt. Da’s meestal met woorden. Dus zul je moeten schrijven. Woorden die mensen helpen te begrijpen en waarderen wat je doet en maakt.

Wijs mensen de weg naar en in je werk.

We oefenden dit door de eerste woorden en zinnen te verzamelen voor een artist bio en statement. Dit artikel geeft een heel praktische leidraad voor beiden. Hieronder in het Nederlands:

Artist bio

• Een korte beschrijving van de kunstenaar die de context geeft waardoor je werk beter begrepen kan worden.

Geschreven in de derde persoon: Hen/Zij/Hij (ja da’s even wennen maar zo kunnen anderen ’m gewoon knip-plakken als je iets over je willen schrijven.)

• Waar kom je vandaan?
• Waar ben je nu gevestigd?
• Waar heb je gestudeerd? Of ben je auto-didact?
• Wat is je belangrijkste artistieke drijfveer?
• In welk medium/media werk je?
• Bevind je werk zich in collecties?
• Ben je onderdeel van een collectief, organisatie, vereniging?

Artist statement

Een artist statement geeft een korte beschrijving van de praktijk en het werk van de kunstenaar. Je benoemt de belangrijkste drijfveren en thema’s van je kunstenaarschap.

Schrijf het statement in de eerste persoon: Ik/Mijn/Onze.

• Hoe komt het werk tot stand, wat is je aanpak?
• Wat zijn de thema’s, onderwerpen, ideëen?
• Wat maak je? Beschrijf de fysieke aspecten
• Waarom doe je wat je doet? Wat is daarin het fundamentele idee? Wat is de relatie tussen je werk en het medium waarin je werkt?

Stuk voor stuk beantwoorden en je hebt bronmateriaal voor een bio en een statement. Herschrijf nog een keer of twee drie zodat het een geheel wordt. Kan het beter? Vast wel. Is het eerlijk, waar, en meen je het? Dan is het goed genoeg. Zet ze op je website en whatever social kanalen je gebruikt.

(A)

Mijn versie van Art for a living is er slechts een van vele. Ik ben benieuwd naar die van jou! Dank voor de aandacht en goede vragen.

Wil je weten wat ik zoal nog meer doe? Schrijf je dan in op mijn nieuwsbrief. Niet meer dan eens per maand een update met nieuw werk, workshops en events. Dankjewel :)

Succes!

Links

• 5 Parts of Every Business, each of which flows into the next
• Plan and Play, Play and Plan - Defining Your Art Practice, Janwillem Schrofer
• Up your Art (moeilijk te vinden, maar als een klein geel boekje met deze titel tegenkomt in de museumwinkel, dat is ’m)
• Sandra de Jong - Integere marketing en copywriting
• Maaike van Steenis - Succesvol ondernemen als creatief
• Jessica Abel - Straight-talking business strategy for creative minds

Welnu. Ik maak dus grafiek. Niet die met een x- en y-as en zo' n lijn die naar rechtsboven moet gaan, maar wat ook prentkunst genoemd wordt.

Grafiek is de verzamelnaam voor werk gemaakt met een grafische techniek. Zeefdrukken, etsen, lithografie, lino- en houtsnede, boekdruk: allemaal grafische technieken.

Specifiek aan grafiek: dat je er meer dan eentje van kan maken. Oftewel, werk in oplage. 60 T-shirts zeefdrukken, oplage 40 van je ets, 200 exemplaren van je poster in boekdruk, etc.

Boekdruk? Wellicht inmiddels ook in het NL beter gekend als letterpress. Losse letters die bij elkaar gezet worden en zo woorden, zinnen, een boodschap vormen. Boekdruk is echt bijzonder. Zodra je er in duikt merk je aan alles dat er zes eeuwen ontwikkeling in zit. Elk probleem dat je tegenkomt is al eens op een elegante manier opgelost.

De principes zijn hetzelfde maar het formaat van de letters maakt veel uit (zie hier voor wat voorbeelden). De kleinere letters zijn van lood gemaakt. Een tekstje zetten in 12 punts Garamond is als de inhoud van een doosje lucifers netjes rechtop naast elkaar zetten. Dat vergt een heel bepaald soort geduld en aandacht kan ik u zeggen!

Naarmate de letter groter wordt neemt ook het gewicht toe. Loodzwaar. Vanaf een zekere grootte zou het echt te erg worden en dus werden de grotere letters van hardhout gemaakt. Dat omslagpunt ligt ergens bij 60 punten (dat is 5 cicero, maar dat maatsysteem behandelen we een andere keer!). Zodra de letters zo groot worden als het luciferdoosje zelf, dan zijn ze in lood niet meer te hanteren.

Grote houten letters worden ook wel biljetletters genoemd. Biljet als in aanplakbiljet: poster, affiche. Grote letters voor op grote vellen papier.

Om de collectie van het grafisch atelier te leren kennen ben ik er posters mee gaan maken. Voor de exposities aldaar, of ook wel met een eigen tekst.

Deze was voor de zesde editie van de zines beurs + expositie:

In digitale tools kun je heel eenvoudig dingen over elkaar heen leggen. Met fysiek drukwerk betekent dat een extra drukgang en netjes passen meten zodat het op de juiste plek terecht komt!

Posters maken met dit analoge materiaal is dus echt heel tof. Als je daar nou ook zin in hebt gekregen: vrijdag 16 mei geef ik een workshop van een hele dag waarin je zelf je eigen poster kunt ontwerpen, zetten en drukken. Welkom!

Al die karakters maakten we samen met Hilversummers. Bezoekers, leerlingen, studenten en toevallige passanten.

Een van die posters vulde ik zelf. Ik verkipte kopietjes van de letters A, B en C. Dat waren kopietjes van drukproeven van de houten drukletters in de collectie van het atelier. Daar zitten hele mooie tussen namelijk! Door te schuiven en weer te plakken onstonden allerhande figuren. Karakters!

Kijk, zo:

Proloog, coördinatiepunt voor cultuureducatie in Hilversum was enthousiast over het project, deze en andere posters. Na nog flink wat doorontwikkelen is daar deze leskist uit gekomen (pas op: da’s een linkedinlink!).

En zo komt van het ene project het andere.

Een nieuwe maand, en dus een nieuwe reeks Print & Play in het grafisch atelier.

Eerst een avond abstract experiment met monoprint. Vorm en restvorm, op zwart en op wit, van hoog naar laag contrast.

Daarna composities maken met houten letters. Eerst op een nieuwe vellen papier, om te zien wat het wordt.

Na wat aanpassingen wellicht ook als tweede laag op een druk van de vorige keer.

En dan ook nog eens meerdere kleuren om te overwegen. Spannend!

Wat een talentvolle groep weer. Ben benieuwd wat er op de derde avond gemaakt gaat worden.

Met Print & Play maak je in drie avonden kennis met de basis van monoprint en letterpress. Het is een laagdrempelige manier om kennis te maken met grafische (druk-)technieken. We werken in een kleine groep van maximaal zes deelnemers. De ideale (her)start van je eigen creatieve praktijk!

Ook meedoen? Welkom! Meer info op de site van Grafisch Atelier Hilversum.

Woensdag 5 januari om 13 uur tijdens Groet & Ontmoet in Vonk in de Wijk

Het eigen schets/notitie/dag/boek is de basis voor elke maker. Wil je je eigen creatieve praktijk starten of die verder ontwikkelen, maak dan werk van je schetsboek.

Ik laat zien hoe ik mijn schetsboek gebruik en welke plek het inneemt in mijn beeldend werk.

Daarna doen we een paar oefeningen die je kunt gebruiken om je eigen creatief dagboek mee te voeden.

Dus neem je schetsboek/dagboek/journal mee!

Vonk in de Wijk is in Hilversum :)

Je steekt je hand op tijdens een vergadering en voila, een project: 650 koppermaandagprenten aub.

Aan het werk dan maar!

Het onderwerp moest natuurlijk de vijftigste verjaardag van Stichting Drukwerk in de Marge zijn. Dat gaf alvast snel duidelijkheid over de boodschap. Daarbij heb ik zowel ‘de marge’ als ‘in’ visueel letterlijk (beeldelijk?) genomen. Dat leverde als eerste de verticale lijn op, in het roze-rood zoals je het ook in je schoolschrift nog tegenkomt. En die lijn bood dan weer aanknopingspunten voor de rest van de tekst, waarbij ‘in de marge’ ook echt in de marge terecht moest komen. Natuurlijk zou het geen prent uit Grafisch Atelier Hilversum zijn zonder een LEGO letterpress toepassing volgens de Hilversumse Methode. De 50 is gezet in aangepaste versies van de cijfers in de QUNZ letterfamilie ontworpen door Martijn van der Blom.

Daarmee werd dit in technisch opzicht vooral een oefening in exacte plaatsing. Zodat die rode lijn exact verticaal staat. Zodat de blauwe text exact over de rode lijn zou vallen (dat lukte in één keer). Zodat de kleinste tekst daadwerkelijk in de marge zouden staan (dat vroeg om aanpassingen aan het zetsel toen dat al in het bed van de pers lag), etcetera.

De eerste drukgang bestaat uit een enkele roze-rode streep, 1 cicero breed, exact 25 cicero uit de linkerkant. Ook na meer dan 600 afdrukken stond diezelfde lijn nog steeds precies diezelfde 25 cicero uit de kant. De combinatie van 1000 kilo drukpers en de haarfijne precisie in afstelling en productie die je ermee kunt realiseren is fascinerend.

De tweede drukgang was voor de blauwe tekst. Ik was in m’n nopjes toen bleek dat ik die meteen goed had staan door de ciceros en punten in het zetsel goed te tellen. De derde en laatste drukgang in zwart was voor het meest complexe zetsel van de drie. De uitdaging was óf we het tot drie konden beperken omdat in dit zetsel kleine, magere letters gecombineerd werden met een LEGO zetsel met flinke volvlakken en nog wat tekst in verschillende groottes daar tussenin.

Daarbij wisselden we voor de derde drukgang ook van pers. Van de handbediende Vandercook naar de electrisch aangedreven Grafix. Een kleinere, snellere pers die wellicht ook net iets meer geschikt was voor deze veeleisende drukvorm. We hadden daarbij niet alleen werk aan het afstellen voor een gelijk drukkende hoogte, ook wat laatste wijzigingen in de opmaak bleken nog gewenst. Berekeningen gemaakt tijdens het opbouwen van de vorm bleken hier toch echt misrekeningen. Een paar punten regelhoogte moesten herverdeeld om de zaken netjes op een rij te krijgen. Uiteindelijk kregen we ook dat aan de praat. Met dank aan Thomas en Martijn voor hun assistentie bij dit onderdeel en de productie van de oplage.

• Het papier is 90 grams A3 biotop, misschien scheelt het met dat lage gramsgewicht net die postzegel extra :)
• 700 vellen weer uit het droogrek halen en stapelen is ook werk. Niets duurt ’even’ met dit soort aantallen.
• Je hebt überhaupt best veel droogrek nodig…
• Snelheid bij handmatig drukken is zo’n drie vellen per minuut, ongeveer 180 per uur. Bij electrisch aangedreven drukken eerder 250 per uur.
• U krijgt het vel met grijperwit en al. Ook dat is (in de) marge.

Felicitaties aan het bestuur van Stichting Drukwerk in de Marge, aan alle contribuanten en margedrukkers in de lage landen. Op naar de volgende vijftig jaar!

Dit artikel verscheen eerder in de natuurlijk papieren, Nieuwsbrief nr. 191.

In 2024 heb ik bewust meer geoefend in het traditionele vak van letterzetten en drukken. Hoewel de principes dezelfde zijn (want princicpes, duh) vind ik het handig om onderscheid te maken tussen werken met kleine letters en grote letters.

Kleine letters

Om beter te worden in het werken met loden letters deed ik in mei mee aan het Poëzie op de Pers programma van Atelier t. in België. Een hele week zetten en drukken met kleine letters. Te weten, 12 Punts Palatino. Meer over deze waardevolle ervaring lees je hier).

Geïnspireerd door wat ik daar leerde maakte ik daarna de prent ‘to be, continue’ in de eigen boekdruk werkplaats van het GAH. En dan ook maar meteen ook een keer 8 punts lettertjes gebruiken. De eerste versie van dit ontwerp werd gedrukt op A5 formaat papier en werd onderdeel van een map prenten voor de 2025 editie Letterpress Workers in Milaan. In de tweede versie gebruikte ik een veel hoger vel papier met meer ruimte voor de kwalletjes!

Omdat ik deze techniek nog vooral aan het leren ben staan deze prenten hier gegroepeerd in het Practium project.

Grote letters

Door posters te maken ontdek ik de mogelijkheden van de lettercollectie van het grafisch atelier. De toepassing is vooral tentoonstellingsposters. En een kleine versie van eentje die we eerder al eens maakten.

Deze poster voor de zesde editie van de Zines expositie is waarschijnlijk eind 2023 gemaakt, maar toch. Op zichzelf al een kleine catalogus van typografische mogelijkheden.

Het meeste promotiemateriaal voor m’n 50 vogels tentoonstelling had ik digitaal gemaakt, elders laten printen. Daar stond een lijst van alle vogels op en ik was benieuwd of ik die lijst ook in boekdruk kon produceren. Dat werd dit tweeluik. Ik zou graag zeggen dat ik van tevoren had uitgerekend dat het allemaal zo mooi zou passen, maar nee. Dom geluk. In het atelier liggen twee volledige polissen van deze letter. Daardoor zijn er, bijvoorbeeld, genoeg exemplaren e’s om zoveel tekst in één keer te zetten. (Een polis is de volledige set letters en symbolen voor een gegeven font op een bepaalde grootte. Veel e’s, minder w’s. Een Engelse polis heeft meer exmplaren van de y dan een Nederlandse, etc.)

De When in doubt poster was een uitgebreide oefening in al letters in verschillende staat van versletenheid op een gelijke drukhoogte te krijgen. Veel proefdrukken en papiertjes onder letters leggen bij deze. Er zijn er te koop, zelfs. Hier.

Workshops

• In Maart kwam een internationale groep drukkers langs om te werken met de GAH lettercollectie en prenten te maken geïnspireerd op de Kwadraatbladen. Het verslag daarvan lees je hier.
• Posters à la Brattinga was het thema voor weer een andere werkweek. Posters gebaseerd op het 3 x 5 vierkanten grid van de Hilversumse ontwerper Pieter Brattinga. Moet ook nog eens uitgebreider verslag van gedaan worden.
• Op derde kerstdag gaf ik een één-daagse workshp waarin deelnemers een poster met een XL note to self maakten.

Letterpress 2025

Die poster print workshop was tof. Zoals ze zeggen, om iets echt te leren, geef er les in. Kijk er naar uit dit vaker te doen en het proces nog meer te stroomlijnen. Wat betreft de kleine letters: ik wil traditionele boekdruk combineren met LEGO letterpress en/of monoprint technieken en kijken wat dat oplevert.

De lijst van projecten voor het eerste deel van het jaar aan het uitwerken:

• zines: m’n eigen, en iemand anders helpen hun eerste te maken. Kijk ik naar uit want daar zit een experiment met een achterliggend product aan vats.
• vogelprenten, welke, in welke volgorde zodat het aansluit bij aanstaande evenementen.
• nog een paar losse eindjes van vorig jaar af te ronden ook.

Denk en werk in projecten, zoveel mogelijk ééntje tegelijkertijd. Ken de context (tijd, plek, mensen, evenementen, hashtags…), dan zo effectief mogelijk delen.

Ik heb een eenvoudige agenda pagina toegevoegd. Met tentoonstellingen, beurzen en dergelijke. Ik ben niet goed in dingen ver vooruit plannen, maar blijkbaar is het een volwassenen ding om te doen. Zie je daar.

Toch dit jaar minder intensief aan zines gewerkt. Mijn bijdrage aan de VOLUME #6 expo waren

• Van de kneu en de drieteenstrandloper. Procesnotities bij twee vogelprenten, gebundeld.
• Release 1., een fysieke catalogus in minieme oplage, van de prentenserie uit eind 2023, dewelke dit jaar onderdeel werden van de special edition van het Print & Play. De kunst van LEGO letterpress boek.

Zines 2025

Ik ben vooral toe aan een nieuwe editie van de Bildung zine reeks volgens de aanpak van het eerste nummer. Een verzameling eigen schrijfsels, schetsboekpagina’s, projectdocumentatie en inspiratiebronnen van de afgelopen tijd. In Bildung 1 werkte dat heel goed als inventarisatie van en kompas op het eigen werk.

VOLUME #7 opent zondag 2 januari in Grafisch Atelier Hilversum.

Koppermaandagprenten stammen uit de tijd van de gilden. Drukkers en plaatsnijders (graveurs) maakten aan het begin van het nieuwe jaar een prent als proeve van bekwaamheid en ter aanbeveling van de eigen diensten. Nieuwjaarswens en relatiegeschenk in één.

Out with the in, new with the old

Deze was namens Grafisch Atelier Hilversum. De tekst is natuurlijk een herschikking van ‘out with the old, in with the new.’ Oftewel: laat je niet leiden door wat nu even de hippe trend van de dag is, maar maak zelf het nieuwe, met de bewezen technieken en middelen van de grafische kunsten. Ik gebruikte twee oude houten cijfers uit de collectie en combineerde die met cijfers uit de QUNZ familie, ontworpen door Martijn van der Blom.

Hol’m aan de geng

De eigen koppermaandagprent. Hou’m aan de gang. Drukkers zagen in al die cirkels de inktrollers van een drukpers. Lekker blijven drukken. Dat moet zeker gebeuren natuurlijk, maar het beeld is vanuit een andere gedachte tot stand gekomen. Door intensieve therapie wordt bij mijn vader de kanker al een tijd lang succesvol onderdrukt. Maar voor hoe lang? Die vraag speelt weer op bij elke drie-maandelijkse check op wel/niet door naar de volgende behandeling. Hol‘m aan de geng is een vaste groet geworden. De cirkels zijn een gestileerde weergave van een hartslag. Twaalf keer voor de maanden van het jaar. Oftewel de hoop, wens en aansporing om toch in ieder geval dit jaar vol te maken. (Missie volbracht).

Een gedachte, tastbaar gemaakt

Voornaamste uitgangspunt bij deze prenten is dat ik werk met een eigen tekst. Wat is de boodschap? Wat wens ik de ontvanger toe? Hoe formuleer ik dat? Kernachtig? Welke vormgeving past daarbij? In technisch opzicht de eerste verkenningen van het werken met min of meer transparante inkten. Al met al een complete oefening in schrijven en ontwerpen, zetten en drukken. Een gedachte, tastbaar gemaakt.

Koppermaandag 2025

Ook voor het komende jaar maak ik er twee. Eentje namens mezelf en eentje voor Stichting Drukwerk in de Marge die volgend jaar haar vijftigste verjaardag viert. Making-of notities bij die vind je hier, hier en hier. Onthulling op maandag 13 januari.

Sommige reminders passen niet op een geeltje. Die wil je groter in beeld. Op een poster bijvoorbeeld, in een eigen ontwerp en zelf gedrukt.

Op vrijdag 27 december ga ik graag met je aan het werk om die tekst te zetten en te drukken met de houten letters van Grafisch Atelier Hilversum.

Liever geen bijdehandjes, maar een gemeende tekst. Geen goede voornemens, maar betere voornemens. Een motto, slogan, extra grote note to self.

Grafisch Atelier Hilversum heeft een bijzondere collectie houten letters en daar kunnen we die dag gebruik van maken. Welke letter past goed bij je boodschap? Hoe en waar op het vel? Er zijn genoeg details om je op uit te leven. Eenvoud is soms zo makkelijk nog niet.

Leuk als je meedoet, er is nog plek voor twee. Halve dag kan, hele dag ook. Meer info vind je hier.

De derde en laatste drukgang gebruikt oud vertrouwd zwart voor de kleur. Dit was het meest complexe zetsel van de drie. Het was precies de uitdaging of we het tot drie konden beperken omdat in dit zetsel kleine, magere letters gecombineerd werden met een LEGO zetsel met flinke volvlakken en nog wat tekst in verschillende groottes daar tussenin. Uiteindelijk kregen we dat aan de praat.

Daarbij wisselden we ook van pers. Van de handbediende Vandercook naar de electrisch aangedreven Grafix. Een kleinere, snellere pers die wellicht ook net iets meer geschikt was voor deze veeleisende drukvorm.

We hadden niet alleen werk aan het afstellen voor een gelijk drukkende hoogte. Ook wat laatste wijzigingen in de opmaak bleken nog gewenst. Berekeningen gemaakt tijdens het opbouwen van de vorm bleken misrekeningen. Een paar punten regelhoogte moesten herverdeeld om de zaken netjes uitgelijnd te krijgen.

Met een electrische pers is het drukken weer duidelijk sneller dan het zetten. Het duurde maar anderhalf uur om de helft van de oplage (650 totaal) te drukken. Een andere bijkomstigheid van grote oplagen: je hebt veel plek nodig in je droogrekken.

• 700 vellen weer uit het droogrek halen en stapelen is ook werk. Niets duurt ’even’ met dit soort aantallen.
• De tweede drukgang in de Vandercook pers klaargezet en afgesteld. Precies op de lijn, 12 cicero uit de bovenkant.
• Boven is onder, links is rechts, hoog is laag. Spiegelbeeldig denken en zetten blijft lastig.
• U krijgt het vel met grijperwit & al. Ook dat is (in de) marge. (Ja da’s cryptisch, voor nu.)

En omdat ik het Engelse woord voor grijpers niet paraat had vond ik deze site met alle info over Vandercook proefpersen.

Een project: bijna 700 vellen A3 bedrukken in minimaal drie drukgangen. Handmatig. Opdat we er 650 goeie aan overhouden.

De eerste drukgang bestaat uit een enkele roze-rode streep, 1 cicero breed, exact 25 cicero uit de lange linkerzijde. Snelheid van drukken is ruim drie vellen per minuut, dus ongeveer 200 vellen per uur, oftewel 3,5 uur drukken in totaal.

Het zetten, proefdrukken en corrigeren van de juiste opmaak duurt meestal langer dan het drukken van de oplage zelf. Zelfs bij dit soort aantallen gaat ‘het drukken zelf duurt niet zo lang’ nog steeds op. Komt ook omdat ik nog lang geen ervaren zetter ben. Ik ben echt heus wel steeds meer gaan rekenen en tellen om de dingen op de juiste positie op het vel te krijgen, maar laat me nog makkelijk verleiden tot pogingen-al-doende.

Ook na meer dan 600 afdrukken stond diezelfde lijn nog steeds precies op 25 cicero uit de kant. De combinatie van 1000 kilo drukpers en de haarfijne precisie in afstelling en productie die je ermee kunt realiseren is fascinerend.

Van de kneu en de drieteenstrandloper is een zine met de notities bij het ontwerp- en drukproces van twee prenten uit de 50 vogels serie.

Het zijn prenten van vogels die laat in de serie gemaakt werden. De complexiteit van de ontwerpen werd steeds groter, met meer drukgangen als gevolg. Al die details moesten uitgezocht worden voordat de productie gestart kon worden. Voor deze twee vogels hield ik meer expliciet bij wat daar allemaal bij komt kijken.

28 Pagina’s aantekeningen, proeven, productie en overige perikelen!

Hebben? Hier kan je een exemplaar bestellen.

Na de boomvalk met z’n tijdrovende ontwerpproces en dertien drukgangen in productie was het fijn om weer even op vertrouwd, kleiner terrein te werken. Zonder de beperking van precies pas binnen een kader van 15✕15cm, met meer aandacht voor de exacte plaatsing op het papier. De complexiteit zat natuurlijk vooral in al die kleuren in de keel en borst. Ook de juiste lengte en richting van de staart en de pootjes, was weer even zoeken. Staat er parmantig bij zo, nietwaar?

Bekijk de Blauwborst.

Het boek met alle vijftig vogelprenten is in de maak. Verschijnt medio 2025. Met ontwerpnotities, achtergronden, beweegredenen, flaters, voorlopers, opvolgers en wat al niet meer.

Wil je het als eerste weten dat het boek beschikbaar is? Laat dan hieronder je email achter:

Als je hier inschrijft krijg je alleen email over dit boek. Wil je ook weten over m’n andere projecten en workshops? Dan graag hier inschrijven. Dank!

De wat kleinere maar nog steeds luid en duidelijke versie van deze.

Handgezet en -gedrukt in een gelimiteerde oplage.

En een note-to-self het is hoor. Ik heb deze reminder ook zelf nog regelmatig nodig.

Afmetingen: 46 ✕ 64 cm.
Oplage zwart op wit: 30 exemplaren.
Oplage blauw op zwart: 20 exemplaren
Prijs: €45,- inclusief verzending naar een postadres in Nederland.

Mocht je deze reminder ook kunnen gebruiken, ik heb er vijftig gedrukt :-)

• Bestel de zwart op witte
• Bestel de blauw op zwarte

Mijn muzikale voorkeur gaat voor een groot deel uit naar lang, repetitief, complex, met hier en daar een etherische twinkeling. Een chaotisch stream-of-consciousness, alsmaar jengelende en kronkelende basis waar soms iets moois uit mag ontspruiten. Dringend, dwingend en hectisch. Wijds, deinend en atmosferisch.

Wat betreft genres gaat het dan voornamelijk om (kruisbestuivingen van) black metal, drum ‘n bass, dub techno en ambient. Qua esthetiek nogal verschillend maar met een aantal gemene delers: lang, instrumentaal (en zo niet, mostly onverstaanbaar) met een repetitief ritmisch fundament waarover eenvoudige motieven gedrapeerd worden.

De black metal moet dus wijds uitgesponnen zijn. Qua vocalen sterk de voorkeur voor het manische gekrijs van black boven het blubberig gerochel van death metal. Vooral omdat in de laatste de vocalen vaak prominenter in de mix zitten en mede daardoor verstaanbaar dreigen te worden. Ik kan niet niet luisteren naar teksten wanneer de zang verstaanbaar is, dus het helpt enorm als het geschraap der vocalen echt opgaat in de rest van het gerag. Een lo-fi productie komt dan echt van pas.

Thematisch is black metal vaak meer ritualistisch, romantisch zelfs, met meer aandacht voor atmosfeer. Atmospheric black metal is een subgenre op zich, meestal met een (besneeuwd) berg- of (mistig) boslandschap op de albumcover.

Waarom? Hoe tegenstrijdig het ook mag lijken, maar deze hectiek werkt kalmerend. Het dempt het doorlopende getetter in m’n hoofd, helpt zo met focus en idealiter met bereiken van flow.

Wat suggesties voor long-form black metal die precies dit doet:

Black metal in spaaaaace

• Darkspace - De zwarte leegte van het universum
• Arkhtinn - Een ’entity from the north’. Hanteerde op de eerste vijf platen een vast recept van een eerste 20+ minuten metalen track gevolgd door een minstens zo lange donkere ambient track.
• Voidsphere - Labelgenoten van Arkhtinn. Ook twee keer 20 minuten, maar dan beiden hard. Nog best veel herrie in die leegte, blijkt.
• Strigae - Subatomaire deeltjes metal van onbekende komaf.
• Check Mesarthim voor een meer poppy & shiny variant dezes.

Black metal in nature

• Olhava - Natuurliefhebbers uit Rusland.
• Paysage d’Hiver. - Aftakking van Darkspace. In albums van 1 à 2 uur trekt Der Wanderer door het winterlandschap van Zwitserland.
• Stellar Descent - mijn meest recente ontdekking en kampioen lange nummers maken: De drie tracks van Cycles of Life zijn elk een uur lang, maar is eigenlijk “one long track broken up due to Bandcamp limitations”.

Goede reis! Voor een volgende keer: het bizarre universum van Esoctrilihum.

Reviewing the design explorations and first attempts from the 50 birds series. Finding hints and ideas to revisit, especially in the earlier, more simple designs.

And thinking about how these cases can be a part of my upcoming exhibition.

Afgelopen zondag spraken Martijn en ik in Galerie De Ploegh over ons werk met LEGO letterpress. De lezing was onderdeel van het programma bij de groepsexpositie Prints & Multiples.

We gingen in vogelvlucht door tien jaar werken met, en sleutelen aan de LEGO letterpress techniek. Aan bod kwamen de karakteristieken van LEGO stenen als drukmateriaal, onze serial printing manier van werken en een selectie werken uit onze projecten.

Karakteristiek aan LEGO letterpress zijn vooral het grid, de beperkte (maar rijke!) set aan vormen om mee te werken en de zogenaamde ingebouwde spaties. Een enkel punt in het LEGO-grid meet 8 × 8 mm, maar een 1-punts steen meet 7,8 × 7,8 mm. Dat kleine spleetje lucht maakt dat bij het bouwen niet alles muurvast komt te zitten. In drukwerk wordt die kleine marge zichtbaar als witte lijnen rondom de gebruikte stenen.

Serial printing is de term voor onze onderzoekende manier van ontwerpen en drukken. Snel kunnen bouwen betekent snel variaties kunnen drukken. Wat leidt tot kaartenbakken vol experimenten op A5-formaat. Het vormt de voedingsbodem voor meer concreet afgebakende projecten.

Voor deze expositie koos ik ervoor om een abstract werk te tonen. Het zit dichter op die onderstroom met typografisch lijkende tekens die elkaar ontmoeten in abstracte composities. Maar geen zorgen, natuurlijk kwamen ook de vogelprenten aan bod.

Hoe verleidelijk ook, we bleven express weg bij uitleg over het hoe en benadrukten vooral het waarom drukken met LEGO zo eindeloos inspirerend is. Print & Play.

En dus bleef ons boek over LEGO letterpress ook niet onvermeld. Ontwerpster Jannie de Groot heeft haar hoe en waarom bij de vormgeving ervan hier uitgebreid toegelicht.

Dank aan de geïnteresseerde toehoorders en aan Louise de Vries Lentsch voor de uitnodiging. Op naar de volgende.

Een kalme wandeling met kleine variaties op de vaste route vanwege een wel heel luide roffel vanuit de boomtoppen.

Een kluitje staartmezen, koolmees, pimpelmees, boomklever, grote bonte specht, een lichte buizerd. Matkop of glanskop, het blijft lastig.

_
12/365

In een onderzoek als dit mag verwijzing naar “de streek” (the stroke) van Gerrit Noordzij niet ontbreken. Noordzij analyseert en theoretiseert de geschreven lettervorm. Hij ontleedt en benoemt de variabelen van handschrift geschreven met een brede, flexibele penpunt. Dik-dun verhoudingen, wel of niet onderbroken streken, de hoek van pen ten opzichte van de horizontale regel, etc.

Belangrijk onderdeel van zijn these is dat ook voor drukletters geldt dat een harmonieuze en samenhangende letter vooral dan kan ontstaan als rekening gehouden wordt met de karakteristieken van handschrift.

Noordzij, Gerrit, et al. The Stroke: Theory of Writing. Uitgeverij De Buitenkant ; Royal Academy of Art, 2019.

• Inmiddels maakt terugkijken op youtube nadere inspectie mogelijk. De illusie houdt stand.

De inkt werd hier uit een oppervlak weggeschreven in plaats van er aan toegevoegd. Hiermee wordt de volgorde waarin de streken gezet werden zichtbaar gemaakt. Soms werden patronen toegevoegd om het contrast tussen rechtlijnige geometrie en dynamisch schrift te vergroten.

De beeldvullende drukken op een rond canvas suggereren uitsnedes uit een groter geheel. Of dat een groter geheel is van kosmische of microscopische proporties blijft vooralsnog ongewis.

Zie de footnote in Druckers’ Graphesis.

Een graaf is een wiskundige notatie voor hoe verschillende onderdelen (nodes) met elkaar gerelateerd zijn (lijnen of randen).

Graaf. Grafen. Grafiek. Grafisch.

Ze heeft geen tekening van een bloem gemaakt maar ze heeft de bloem getekend.

Er zitten geen arceringen in die enkel gezet zijn om plastich vorm te geven. De ruimtelijkheid onstaat door dik dun, vegen, krassen als onderdeel van de plant zelf, niet als een eroverheen gelegde schaduwwerking. Dat laatste zag ik in mijn eigen tekening terug.

Niet een tekening van een bloem maken, maar de bloem tekenen.

Dus de visuele alfabets zijn in die zin inderdaad dat: letters die op zichzelf nog geen betekenis hebben. Het verschil tussen een vierkantje (vorm-letter) en een “a” (tekst-letter) is dat voor de “a” wel degelijk een eenduidige definitie voorhanden is. Een a is een a. Je kunt er van alles mee doen in hoe je ’m toepast (half, totaal, af, aaaaaah!) maar een a vervult altijd de functie van een a. Zo ook voor cijfers: het staat vast hoeveel we verstaan onder “3”. Vorm-letters zoals een “vierkant” of “cirkel” of “lijn” missen die eenduidige onderliggende definitie van wat er onder verstaan mag worden. Is dat cirkeltje nu een zon, gat, bal, luchtbel, hoofd of…? Is dat driehoekje een dak, tand, taartpunt, berg, tent of…?

(Zie hier waarom bij een kaart altijd een legenda gegeven wordt: dit omlijnde cirkeltje staat voor een plaats, dit gevulde driehoekje markeert een uitkijkpunt…)

Het ontbreken van een eenduidige betekenis-functie maakt dat visuele manieren om kennis mee weer te geven in de exacte wetenschappen met veel wantrouwen bejegend worden. Geschreven tekst en wiskundige notatie zouden de enige “pure” vormen van notatie zijn.

Echter, dat heeft de mensheid nooit weerhouden om alsnog veel kennis op te slaan middels visuele representaties. Kaarten, grafieken, tabellen, diagrammen, etc. Oftewel, het gebrek aan eenduidige definitie is meteen ook het voordeel. Oneindig vormbaar en op vele manieren te koppelen (middels legenda) aan expliciete betekenissen.

En dan nog: die hele visual alphabet oefeningen zijn vooral in de context van diagrammen/modellen relevant. Er zijn nog een aantal andere soorten tekeningen waar deze basis-definities amper een rol in spelen danwel vanuit een andere benadering (beeldelementen: punt, lijn, vlak, vorm…) benoemd worden.

8 januari 2020, een specifieke volgorde van kalligrafische halen en naar sheet overgebrachte Lego-patronen levert dit soort spannend beeld op.

Procedé:

• Op gladde kant van A5 sheet, staand: een vierkant zwarte inkt opbrengen
• Kalligrafeer door weg te nemen
• Leg een kleiner vierkant sheet, binnen het vierkante inktvlak op het A5 sheet.
• Druk af: dit neemt inkt weg van het A5 sheet, brengt de vorm over op het vierkante sheet
• Rol een Lego-zetsel in. Dit zijn tot nu toe vooral patronen binnen een vergelijkbaar vierkant vlak
• Druk dit patroon af op het A5 sheet. Nu voegen we daar dus weer inkt aan toe.
• Druk nu het A5 sheet af op papier.

#calligraphicspace #initials #printmaking #process

Wanneer we een fysiek, zichtbaar deel van de wereld om ons heen tekenen dan doen we dat om het te bestuderen, te snappen “hoe het zit”. Het naakt, het landschap, een bloem, de slapende kat, een schelp, de mensen in de koffietent. Ergens een tekening van maken confronteert ons met de lacunes tussen wat we weten dat we zien en echt zien wat we zien.

Tekening als schets

Schetsen zijn tekeningen die iets wat nog niet bestaat definitie geven. Ze vormen de visuele neerslag van het verkennen van een probleem en het zoeken naar mogelijke oplossingen.

Tekening als diagram

Zodra we een tekening maken die laat zien hoe iets werkt, of laat zien wat de relaties zijn tussen de verschillende elementen van een geheel, dan tekenen we een diagram. Er zijn verschillende soorten diagrammen: grafiek, concept model, kaart, bouwtekening, wireframe…

Tekening als abstracte expressie

Lijnen, krassen, krullen, halen en streken als directe uitdrukking van emotie en gevoel.

Tekening als meditatie

Waneer niet denken het doel is. De krabbels en figuurtjes die we tekenen terwijl onze gedachten elders zijn: aan de telefoon, in de klas, tijdens de vergadering. Maar ook meditatieve arceringen, spiralen, mandala’s…

De afbeeldingen van het landschap zijn ontstaan in een gaan van ’s Graveland via de Loodijk, richting Weesp tot aan de brug over de Vecht. Van daar ging het door langs de oevers van de Vecht naar Breukelen.

In het rustiger vaarwater van de eigen woon- en werkruimten onstonden verbeeldingen van bloem en plant.

De zichtbare werkelijkheid werd hier door beschouwing en interpratie omgezet in tekeningen. Deze werkstukken worden daarmee ook zelf weer een aanschouwbaar en interpreteerbaar onderdeel van de werkelijkheid.

De vertaling van geobserveerde omgeving naar een tekening is het werk van de maker. De interpretatie van het resulterende werk is aan de kijker.

En, qua gotisch schrift, de metal music associatie. Waarom wordt het daar veel gebruikt trouwens? Andere, occulte tijde, pre-scientific, schokkend, dark ages etc.

Hoe ik er nu mee bezig ben gaat het (alweer) over de suggestie van ruimtelijkheid binnen het platte vlak. Zie: de drukpers als concept-machine / door plat te maken onstaat een zee aan ruimte.

In combinatie met patronen gezet met Lego levert het rijk beeld op.

Wat ik doe:

Ik werk met plastic sheet als drager van de inkt. Ik rol het sheet in met inkt: een ruwweg vierkant vlak op een staand sheet van ongeveer A5 formaat. In dat vlak kalligrafeer ik een letter door met een Lego-tegel van 2 of 3 elementen breed de inkt weg te schrapen. De inkt wordt nooit geheel verwijderd, er blijven lichte banen staan. Een subtractieve manier van letter-tekenen dus. Bij kalligrafie met pen en inkt wordt een lettervorm met meerdere streken opgebouwd. De inkt blijft voldoende nat tijdens die opeenvolging van streken dat daar waar ze elkaar ontmoeten de aansluiting letterlijk in elkaar over vloeien, met een aaneengesloten vorm als resultaat.

In deze monoprint aanpak gebeurt dat juist niet. Ik voeg geen inkt toe maar ik haal het weg. Omdat er altijd iets van de inkt blijft staan wordt de opeenvolging van individuele streken juist heel expliciet wel zichtbaar gemaakt. De volgorde is heel duidelijk terug te lezen in welke haal afgedekt of aangesneden wordt door de volgende. Met een heel ruimtelijke werking als resultaat.

De anatomie van de letter wordt expliciet in beeld gebracht.

Het andere beeld-ingrediënt dat ik gebruik zijn patronen in lego-zetsels. Direct van zetsel op papier gezet levert dat heel strak-grafische zwart-wit prints op. Dit pas ik nu niet veel toe. In plaats daarvan druk ik het zetsel eerst af op het plastic sheet. De viscositeit van de inkt (trekkerigheid) in combinatie met het zeer glade en niet-absorberende sheet zorgt voor een minder strakke, meer organische, “aangevreten” stilering.

Ik ga er een zine van maken. Ben het al aan het uitwerken in spreads (gevouwen A4 vellen).

Om leesbare letters te krijgen moet ik ze dus in spiegelbeeld op de drager zetten, een plastic sheet in dit geval.

Daarin ben ik als linkspoot in het voordeel want dan komt de daarvoor benodigde hoek van de “pen” wel goed uit. Normaliter moet ik om de dik-dun verhoudingen op de juiste plek te doen uitkomen van boven naar beneden schrijven. Spiegelbeeld heft dat op, nu kan ik “gewoon” van rechts naar links schrijven.

De reddende engel dit keer: https://drupal.stackexchange.com/a/174128

Resultaat: nu is ook yoroy.com omgezet naar een static html site, hoera.

Vooral geluisterd in 2019, uitgekomen in 2019:

• Hallucinogen – Blut Aus Nord
• Benedictus Diabolica, Gloria Patri – Ancient Moon
• Rare Field Ceiling – Yellow Eyes
• The Telluric Ashes of the Ö Vrth Immemorial Gods – Esoctrilihum
• Few Lines in Archaic Ukrainian – Drudkh
• Lunar Ascension – Ars Magna Umbrae

En ook: NONE, Voidsphere, Vortex of End.

Veel geluisterd en eerder verschenen:

• I-Collision – Strigae
• III I – Darkspace
• Eschaton Mémoire – Chaos Moon
• Immunity – Jon Hopkins
• Unanimity – Abdulla Rashim

En ook: Outre, Makaya McCraven, Acid Pauli, Burial, The Field

Vaste waarden:

• Dark Side of the Moog Vol. 1-11 – Klaus Schulze & Pete Namlook
• Scar Sighted – Leviathan
• Labyrinth 1-5 – Namlook & Montanà
• Cleansing – Prong